Weer zo’n dag waarop de actualiteit zichzelf parodieert: het ‘incident’ van vandaag, dat in alle ernst wordt opgediend als een meteorietinslag, blijkt bij nader inzien een vallende ster die al maanden door de agenda scheerde. Experts springen uit de coulissen, schuiven grafieken naar voren als goochelaars met kaarten, en wij klappen alsof we het trucje niet eerder hebben gezien. De morele verontwaardiging komt lauw geserveerd, de quotes zijn voorgekookt, en toch bestellen we een tweede portie.
De draaiboekdemocratie
Eerst ontkennen, dan minimaliseren, vervolgens “context bieden” en eindigen met een louteringsritueel: “We hebben lessen geleerd.” Het is de heilige vierdeling van de hedendaagse crisis. De hoofdrolspelers variëren, het script nooit. We krijgen een time-out vol toezeggingen, een audit die net zo onafhankelijk is als een kat van een viskraam, en een strategisch geplaatste mea culpa waarmee niemand daadwerkelijk iets verliest. De camera’s zuchten opgelucht; de volgende cyclus staat al op scherp.
Persconferentiebingo
Neem uw denkbeeldige kaart erbij. “We nemen dit zeer serieus.” Bingo. “Transparantie staat voorop.” Dubbele bingo. “Onafhankelijk onderzoek.” Eén rij vol. Als het echt bont wordt, verschijnt er nog een taskforce met een naam die ruikt naar deodorant: fris, belovend en volkomen nietszeggend. Intussen tikt de ticker door en schuift het debat van inhoud naar klank: niet wat er is gebeurd, maar hoe het werd gezegd, door wie, in welke tonaliteit, en of het woord “teleurstellend” al dan niet te hard klonk.
De cijfers die niemand ziet
Achter de flitslichten verschuilen zich cijfers die minder fotogeniek zijn: de kosten van aandacht die we collectief stukslaan op verontwaardiging. Engagement is de valuta; nuance is de koers die altijd in het rood staat. We scrollen sneller dan feiten zich kunnen vormen, laten ons leiden door thumbnails met de subtiliteit van een toeterende vrachtwagen, en noemen het vervolgens “het debat”. De uitkomst staat vast: wie het luidst klinkt, heeft gelijk voor zolang het duurt.
Wat helpt echt?
Een onpopulaire tip: wacht 24 uur. Lees de bron en daarna de tegenspraak. Volg niet alleen het geld, maar vooral het tijdpad: wanneer werd wat bekend, aan wie, en waarom precies nu? Let op de framingvraag: niet “is dit erg?”, maar “voor wie is dit narratief handig?”. Klinkt vermoeiend? Dat is het ook. Democratie is arbeid; gemakzucht is de uitbesteding ervan aan slogans.
Misschien is het grootste schandaal niet wat er gebeurde, maar hoe voorspelbaar onze rolverdeling inmiddels is. Zij leveren het script; wij de aandacht; de platforms de omzet. Als de volgende sirene gaat, tel tot tien. Niet om kalm te blijven, maar om te zien wie er achter je staat te duwen richting verontwaardiging. Soms is het dapperste niet roepen, maar weigeren mee te spelen in een spel waarvan de uitkomst al op de autocue staat.
