In Zoetermeer werd dinsdag 9 december rond 21.00 uur een sporthal plots gepromoveerd tot vuurwerkarena. Een stuk vuurwerk ging af waar normaal zweetdruppels en ballen door de lucht vliegen. Meerdere mensen raakten gewond — het soort teambuilding waar niemand om vroeg. Waarom wachten tot Oud en Nieuw om de grens tussen bravoure en blindheid te testen, als het ook midden in de week kan, onder tl-licht en tussen de rekken?
De sporthal als testlab
Binnenruimtes hebben veel voordelen voor vuurwerk: gegarandeerde galm, uitstekende rookretentie en kortere aanlooptijden voor de hulpdiensten. Het is bijna efficiënt. De sporthal, bedoeld voor basketbal, badminton en andere activiteiten die doorgaans eindigen zonder verband, bleek een uitstekend decor om onze jaarlijkse fascinatie met knallen en vonken eens in een nieuw jasje te steken: het trainingspak.
We noemen het traditie, vrijheid, gezelligheid. Maar traditie wordt een karikatuur wanneer ze zich maskert als stoerdoenerij en eindigt met een bezoek aan de eerste hulp. Vrijheid is fraai totdat de vrijheid van de een letterlijk de huid van de ander raakt. En gezellig wordt het pas echt wanneer het vuurwerk ‘onaangekondigde pyro’ heet en iedereen de rest van de week naar smeltplekken in de vloer staart.
Wie is er nu verbaasd?
Wie met kruit speelt, ruikt op een dag rook. Dat is geen mystiek, dat is natuurkunde. Toch is er telkens weer verbijstering als het misgaat, alsof risico’s zich uit beleefdheid aan onze agenda’s houden. Een sporthal is een echo-kamer; geluid stuitert, rook blijft hangen, vluchtroutes worden optische illusies. Maar hé, het klonk vast indrukwekkend — niks zo overtuigend als een knal die langer nagalmt dan de excuses.
Feiten die niemand wil horen
Dinsdag 9 december, rond 21.00 uur. Een stuk vuurwerk, binnen. Meerdere gewonden. Geen meteorietregen, geen complot, geen fout van de vloerbedekking. Alleen mensen, vonken en domme pech die al lang geen pech meer heet zodra je de lucifer aanstrijkt.
Regels, retoriek en rook
De vaste riedel volgt: strengere regels, handhaving, voorlichting. Aan de andere kant: persoonlijke verantwoordelijkheid, traditie, “het hoort erbij”. Intussen rekenen politie en ambulance de echte kosten uit, in minuten, verbanden en overuren. Het ironische is dat we het debat elk jaar recyclen, efficiënter nog dan glas. Het spelboek ligt klaar, de spelers rennen telkens hetzelfde rondje. We leren weinig, behalve hoe je rookgordijnen optrekt — zowel letterlijk als in talkshows.
Misschien is het simpeler. Als het te gevaarlijk is voor de straat, is het zeker te dom voor de sporthal. Noem het geen vrijheid wanneer de rekening bij een ander op de deurmat valt. Geen heldendom, wel verantwoordelijkheid. We kunnen kiezen voor vuurwerk dat uit lucht en decibellen bestaat: woorden, muziek, applaus. Het zou de enige knal zijn die nog lang mag nagalmen: die van gezond verstand.
