Er was een persmoment, dus natuurlijk was er een visie. Glanzende slides, geveegde slogans, en een belofte die klonk als een espresso: kort, heet, en met meer schuim dan inhoud. Het nieuws meldde een “grote stap vooruit”, wat meestal betekent dat we in een cirkel lopen met overtuigende overtuiging. Burgers knikten beleefd; camera’s deden het echte werk.
Wat werd beloofd
Volgens de aankondiging zou alles efficiënter, transparanter en menselijker worden, waardoor het bijna op een paradox leek. Efficiënter, maar met drie nieuwe lagen coördinatie. Transparanter, met dashboards die vooral tonen dat er dashboards bestaan. Menselijker, zolang de mens in kwestie een consultant is met een PowerPoint-licentie en een factuur die eerlijk gezegd het meest transparante onderdeel van het plan was.
De praktische uitkomst
Op de vloer betekende dit vooral nieuwe formulieren die oude formulieren vervingen, terwijl de oude bleven bestaan om de nieuwe te ondersteunen. Medewerkers kregen workshops in ‘wendbaarheid’, waarna iedereen wendbaar om het probleem heen bewoog. De burger kreeg een portaal met een wachtwoord van twaalf tekens, waarvan de helft verplicht een symbool is dat op geen enkel toetsenbord bestaat.
Wie profiteert
De grootste winnaar? Het persbericht zelf, dat naadloos door alle kanalen gleed en een dag lang deed alsof het beleid al werkte. Tweede plaats: de externe adviesbureaus die mochten uitleggen waarom de cijfers de realiteit tegenspraken, wat natuurlijk een teken van vooruitstrevendheid is. Als de wereld niet past, moet de wereld veranderen, niet het slide-deck.
De vergeten randjes
Intussen blijven de kleine dingen liggen: een loket dat om vier uur sluit, een formulier dat geen diacritische tekens lust, een mailadres dat automatisch antwoordt met “probeer het later”. De nieuwigheid glanst, maar de scharnieren piepen nog steeds. Vernieuwing zonder onderhoud is een nieuwe verflaag op een deur die niet sluit.
Misschien is dat wel de kern van het nieuws: niet de grootsheid van de aankondiging, maar het tragikomische ritme waarmee we er telkens weer in trappen. We willen geloven dat een nieuw raamwerk de tocht korter maakt, terwijl het meestal slechts een zolderkamer toevoegt aan hetzelfde huis. Cynisme helpt niemand, zeggen ze, en dat klopt—mits we realisme verwarren met mokken. Dus laten we het simpel houden: minder slogans, meer schroeven vastdraaien; minder dashboards, meer deuren die opengaan; minder perspectief, meer praktijk. Als het dan nog steeds schuurt, weten we tenminste waar de splinters zitten, en wie ze moet opruimen. En wie profiteert, weten we inmiddels ook wel.
