Een nieuwe dag, een nieuwe “historische stap”. Er was confetti van woorden, er waren cijfers die netjes deden wat ze moesten doen: omhoog, liefst in elektrische blauwtinten. De boodschap? Alles wordt beter, precies vanaf straks — zodra de camera’s uit zijn, de vragen verdwijnen en het voetnootkabinet in werking treedt. Het publiek knikte in koor. Ik ook, uit beleefdheid. Daarna luisterde ik naar de echo’s: “transparantie”, “verantwoordelijkheid”, “doorbraak”. Prachtige begrippen, zo elastisch dat je er een brug mee kunt spannen over elke inhoudelijke afgrond.
De belofte in glanzend cellofaan
De kern van het verhaal paste in een soundbite en de details pasten in een lade. Het pakket oogde keurig ingepakt: lintje erom, sticker “helder beleid” erop. Wie het open peuterde, vond vooral lucht met een vleugje geurverfrisser: perspectief met vanille. Doelstellingen? Ambitieus. Middelen? Discreet. Tijdpad? Flexibel, wat in beleidsland betekent: zodra de grafiek het gezellig vindt. Ondertussen mag het publiek de demonstratiepop klappen: zo klinkt vooruitgang als je de volumeknop op retoriek zet.
Cijfers die vanzelf omhoog gaan
De presentatie excelleerde in Excel. Pijlen omhoog, lijnen die stijgen, taartdiagrammen die op dieet waren en toch groter leken. Wanneer een grafiek ‘projectie’ heet, bedoelt men vaak: “als alles meezit, inclusief het weer en uw geduld”. Maar geen zorg, het model is robuust — zo robuust dat het elke realiteit soepel kan negeren. De toelichting wie er betaalt? Technisch. En technische dingen zijn nu eenmaal te complex om ze tussen applausmomenten te wurmen.
Wat er niet werd gezegd
Vraag naar pijnpunten en je krijgt een kaart van de omweg. Aansprakelijkheid parkeert achter jargon. Concrete mijlpalen verschuilen zich in “gefaseerde implementatie”, wat klinkt als actie maar ruikt als uitstel. De impact op uw rekening, uw wijk, uw werk? Daar is een evaluatie voor voorzien, vlak nadat het onomkeerbaar is. Het is een talent: zo praten dat de stilte het echte nieuws vertelt.
De choreografie van verontwaardiging
Na de show volgt het dansje: voorstanders die het reddingsboei noemen, critici die het een betonnen zwemband vinden. Beide kampen hoeven niet te lezen wat er staat; het verhaal is al geschreven, het script gerepeteerd. Het is comforttelevisie met spreadsheet-subtiliteit.
Misschien is dat de ware innovatie: beleid als theater waar wij de figuranten spelen, netjes op rij voor de close-up van de hoop. Tot iemand het lintje eraf trekt en merkt dat het pakje licht is. Niet leeg, nee — lucht weegt ook wat. Vooral wanneer je het verkoopt per kilo verwachting.
